· · · Institutional Repository

Dit boekje is één van de drie "cahiers" uit het Laboratorium voor Fysische Chemie van de TU Delft. De cahiers gaan over de fysische chemie van oplossingen, van colloiden en van polymeren. Wat er in staat wordt onderwezen op colleges, maar de cahiers zijn géén collegedictaten. Er staat dus niet in wat men kennen moet om in Delft een tentamen fysische chemie te halen. Eigenlijk is in de cahiers opgeschreven wat men over oplossingen, colloiden en macromoleculen zou moeten weten en onthouden na zo'n tentamen. Om er mee te werken in de praktijk. Iedereen die in een fabriek of een laboratorium met scheikunde bezig is ziet voor zich hoe fysische chemie werkt. De technoloog wéét dat de processen in zijn reactor en zijn scheidingskolommen door fysisch-chemische wetten beheerst worden. De afloop van organische syntheses wordt erdoor bepaald. In de eigenschappen van anorganische materialen en in de fysiologie van micro-organismen gelden die zelfde wetmatigheden. Daarom is fysische chemie niet een vak of hobby voor theoretisch aangelegde specialisten. Elke chemicus krijgt er in zijn werk mee te maken. Vandaar deze cahiers, geschreven voor Delftse ingenieurs. Ze beschrijven het verband tussen verschijnselen in oplossingen, colloiden en macromoleculen dat de fysische chemie probeert te leggen. De afleidingen van allerlei wetten kunnen geleerd worden voor een tentamen en na het afstuderen kan men ze naslaan in een boek; maar de verschijnselen en hun verbanden ontmoet men bij het werk. Het onderkennen van zulke verbanden is vaak het begin van de oplossing voor problemen die zich voordoen tijdens een onderzoek of in een produktieproces. In de ingenieurspraktijk.

In deze skriptie wordt een antwoord gegeven op de vraag waarom het basisbesluit (het besluit waarin de Rijksdienst voor het Nationale Plan haar wettelijke grondslag kreeg) juist zo geworden is, als het op 15 mei 1941 werd afgekondigd. Het beantwoorden van die vraag vereist inzicht in verschillende faktoren, die van invloed zijn geweest op de totstandkoming van het basisbesluit. De skriptie bevat daardoor niet alleen een uitgebreide beschrijving en een verklaring van de gebeurtenissen, die bij de totstandkoming hebben plaatsgehad, maar bestaat tevens uit hoofdstukken over ontwikkelingen in de ruimtelijke planning op regionaal en nationaal nivo tot aan mei 1940 in Nederland en Duitsland, en over de situatie, waarin Nederland zich tijdens de bezetting bevond. Dit is een uitgave van de Vereniging voor Studie- en Studentenbelangen te Delft (VSSD).

Dit boekje is één van de drie "cahiers" uit het Laboratorium voor Fysische Chemie van de TU Delft. De cahiers gaan over de fysische chemie van oplossingen, van colloiden en van polymeren. Wat er in staat wordt onderwezen op colleges, maar de cahiers zijn géén collegedictaten. Er staat dus niet in wat men kennen moet om in Delft een tentamen fysische chemie te halen. Eigenlijk is in de cahiers opgeschreven wat men over oplossingen, colloiden en macromoleculen zou moeten weten en onthouden na zo'n tentamen. Om er mee te werken in de praktijk. Iedereen die in een fabriek of een laboratorium met scheikunde bezig is ziet voor zich hoe fysische chemie werkt. De technoloog wéét dat de processen in zijn reactor en zijn scheidingskolommen door fysisch-chemische wetten beheerst worden. De afloop van organische syntheses wordt erdoor bepaald. In de eigenschappen van anorganische materialen en in de fysiologie van micro-organismen gelden die zelfde wetmatigheden. Daarom is fysische chemie niet een vak of hobby voor theoretisch aangelegde specialisten. Elke chemicus krijgt er in zijn werk mee te maken. Vandaar deze cahiers, geschreven voor Delftse ingenieurs. Ze beschrijven het verband tussen verschijnselen in oplossingen, colloiden en macromoleculen dat de fysische chemie probeert te leggen. De afleidingen van allerlei wetten kunnen geleerd worden voor een tentamen en na het afstuderen kan men ze naslaan in een boek; maar de verschijnselen en hun verbanden ontmoet men bij het werk. Het onderkennen van zulke verbanden is vaak het begin van de oplossing voor problemen die zich voordoen tijdens een onderzoek of in een produktieproces. In de ingenieurspraktijk.

Deel 1 beperkt zich in hoofdzaak tot functies van één veranderlijke. Beginselen van differentiaal- en integraalrekening, complexe getallen, extreme waarden en het schetsen van krommen, systematische berekening van de primitieven van enige klassen van functies, oneigenlijke integralen, rijen, reeksen, vergelijkingen, numerieke integratie en differentiatie, en hyperbolische functies. Tenslotte wordt aandacht besteed aan functies van twee veranderlijken.

'Analyse' behandelt de analyse op modeme wijze. De hoofdstukken behandelen de grondbegrippen, complexe getallen, limieten en continuïteit, differentiaalrekening, integraalrekening, afbeeldingen, differentiaalvergelijkingen, meervoudige integralen, lijnintegralen, oppervlakteintegralen en reeksen. Aan het eind van de meeste paragrafen is een aantal oefeningen opgenomen om de lezer vertrouwd te maken met de voorafgaande leerstof. Aan het eind van elk hoofdstuk is een paragraaf met vraagstukken toegevoegd, gerangschikt overeenkomstig de behandeling van de leerstof in het betreffende hoofdstuk. Het boek doet o.a. dienst bij het analyseonderwijs bij nagenoeg alle afdelingen van de TU-Delft.

Digitale signaalbewejing komt steeds meer in de belangstelling. Niet alleen de digitale filters zijn in opmars, ook bij computergerichte netwerkanalyse komt men in aanraking met discrete signalen. Bij de bestudering van deze stof wordt men getroffen door de analogie met de theorie van de continue signalen, zoals schakelverschijnselen, stationaire toestand, toestandsvergelijkingen, wiskundige transformaties, beginvoorwaarden, polen en nulpunten, enz. Kennis van de theorie van continue signalen is echter niet noodzakelijk voor de bestudering van deze stof. Wel wordt bekendheid verondersteld met gelijk- en wisselstroomtheorie, complexe grootheden, reeksen en (eenvoudige) matrixrekening.

De aanleiding tot het samenstellen van dit boek vormde het feit dat verschillende gegevens welke de fysisch technoloog vaak nodig heeft om 'snel' iets door te rekenen in de literatuur verspreid worden aangetroffen. Door de meest gebruikte tabellen, correlaties en grafieken te bundelen (en eventueel te herleiden tot S.I.-eenheden) is dit naslagwerk ontstaan, dat nuttig kan zijn, zowel bij het bestuderen als bij de beoefening van de Fysische Transportverschijnselen. Het boek is niet alles-omvattend; vaak moesten wij een keuze maken. Bij onze literatuurstudie is bijvoorbeeld gebleken, dat alleen voor de stofoverdracht aan deeltjes, druppels en bellen al meer dan 100 correlaties bestaan. In dergelijke gevallen hebben wij gekozen voor de meest algemene of de meest gebruikte correlaties. Dit betekent dat dit boek geen substituut is voor-een literatuurstudie. Dit tabellenboek bestaat uit vier onderdelen: Het eerste deel geeft de algemene informatie die, zoals de ervaring ons heeft geleerd, vaak nodig of handig is; variërend van Grieks alfabet tot ijkkurven van thermokoppels en omslaggebieden van indicatoren. Het tweede deel is een uittreksel uit de veel gebruikte wiskunde en omvat naast algemene wiskundige technieken ook de vector- en tensorrekening voorzover deze relevant is voor de stromingsleer en elementaire reologie. Deel drie vormt een compendium van de Fysische Technologie. Bij het samenstellen hiervan hebben wij gepoogd door systematische indeling snel opzoeken mogelijk te maken. Tevens hebben wij de grafieken zodanig uitgevoerd, dat zij nauwkeurig kunnen worden afgelezen. Tenslotte hebben wij in deel vier stofeigenschappen van verschillende materialen getabelleerd. Hierbij is speciale aandacht geschonken aan de twee meest gebruikte stoffen: water en lucht. Wij hopen dat dit boek nuttig zal zijn, zowel voor de studenten in, als voor de beoefenaren van de fysische technologie; wij houden ons aanbevolen voor suggesties, opmerkingen en aanvullingen.

Deze handleiding omvat een aantal onderwerpen die aan de orde komen in de colleges in de elektronica aan de Technische Hogeschool Delft. De behandelde stof heeft betrekking op de moderne versterkertechniek en op de inrichting en toepassing van de zgn. phaselock loop. Gedurende de gehele ontwikkelingsgeschiedenis van de elektronica is signaalversterking terecht beschouwd als een zeer essentiële functie. Men kan goede argumenten aanvoeren voor de stelling dat zij de meest fundamentele signaalbewerkingsfunctie is. Hoewel de moderne elektronica in toenemende mate gebruik maakt van digitale technieken voor de bewerking van elektronische signalen, blijft analoge signaalversterking onmisbaar bij de bron van de signalen. In het bijzonder op deze plaats in de signaalketen is ruis de grootste vijand van de correcte overdracht van het signaal. Om deze reden is aan dit aspect relatief veel aandacht besteed. De phaselock loop is een schakeling die met name van groot belang is in de moderne communicatietechniek. Het toepassen van de theorie van deze schakeling bij het ontwerpen van phaselock loops in gegeven gebruiksituaties, blijkt velen moeilijk te vallen. Om deze reden worden bij dit onderwerp de ontwerpaspecten geillustreerd aan de hand van enkele bekende praktische toepassingen. Een belangrijk hulpmiddel bij de analyse en het ontwerpen van versterkerschakelingen en van phaselock loops is de beschrijving van de overdracht met behulp van de polen en nulpunten der overdrachtsfunctie. Ten gerieve van hen die dit onderwerp onvoldoende beheersen geeft het eerste hoofdstuk een beknopte samenvatting van de op dit terrein benodigde voorkennis.

Deel 2 behandelt functies met twee of meer variabelen. De hoofdstukken gaan over impliciete functies, extreme waarden, vectoranalyse, vlakke krommen, ruimtekrommen, lijnintegralen, meervoudige integralen, integraalstellingen, massa, zwaartepunt en traagheidsmoment traagheids moment, en de gamma- en bêta-functie.