· · · Institutional Repository

50 - 100 - 200 gezinnen mee laten beslissen over hun wijk, hun straat, hun woning. Meebeslissen. Of zelf beslissen. Meebeslissen over de te bieden mogelijkheden. Zelf beslissen over de "eigen" keuze uit die mogelijkheden. In een paar “woorden" een heel "gebeuren". Een heel proces. Werkelijkheid. Vandaag. Schuchter nog. Maar het gebeurt. Sommigen van U weten, dat ik intensief bij zulke projekten ben betrokken. Beslissingen verhuizen van de deskundigentafel naar de familiekring. Kan dat? Willen we dat?

Bij het ontwerpen worden ruimtelijke behoeften omgezet in een ontwerp dat, als het gebouwd is, die behoefte moet dekken. Het bouwen gebeurt met materiaal. Het materiaal is het middel, de ruimte het doel en resultaat. Of en hoe het doel bereikt wordt hangt onder andere af van hoe met de middelen wordt omgegaan. Daarom gaat dit verhaal over bouwtechniek en zijn relatie tot en plaats binnen het ontwerp en het ontwerpen. Het beeld van de ontwerper is hier beperkt tot ruimtelijk-ordenaar en technikus. In dit boek gaan we niet in op de vraag of de ruimte- en vormpretenties van de ontwerper wel juist zijn. Zijn pretenties zijn slechts één onderdeel in een afwegings-proces tussen het willen, kunnen, mogen en moeten van hemzelf en van de andere bij het proces betrokken partijen.

Dit boek "Ontwerpen van Bouwknopen" houdt zich net als "Ontwerpen met Draagkonstrukties" bezig met de konstruktie van het hele gebouw. Werd in dat boek iets gezegd over globale ontwerpbeslissingen (de keuze van draagkonstruktieprincipes) en hun gevolgen voor het gebouw, nu zal het gaan over specifieke ontwerpbeslissingen (het bouwkundig detailleren) en hun gevolgen voor het gebouw. Dit boek zal niet gaan over het ontwerpen van details, maar over . het ontwerpen van details in samenhang met andere details, kortom het ontwerpen van bouwknopen.

Het komt nogal eens voor, vooral bij beginnende ontwerpers, dàt er bij het vaststellen van benodigde ruimten (en hun onderlinge relaties) in een gebouw niet tijdig rekening gehouden wordt met het reserveren van ruimte voor de middelen die nodig zijn om die ruimten (en relaties) vorm te geven .... Dit boek wil aangeven hoe het integraal ontwerpen van ruimten en ruimtevormende middelen er uit kan zien.

Het is leerzaam analyserend naar objekten (gebouwen) en problemen (b.v, gebouwen) te kijken. Ontleding van groot naar klein, van geheel naar onderdeel komt vaak voor, maar mag niet leiden tot een ten onrechte eenvoudig beeld van de werkelijkheid. Het kan ongemerkt leiden tot een ontwerpwijze van groot naar klein, wat niet bij voorbaat de enige juiste wijze is. Deze is namelijk alleen effektief bij de gratie van een zeer gedegen en daardoor, gestruktureerde kennis van het kleine(re).

Installaties zijn in een traditioneel bouwproces sterk verweven met andere subsystemen. In dit onderzoek zijn aan de hand van zes modellen de installaties gesystematiseerd en ontkoppeld van andere subsystemen. Deze modellen kunnen als randvoorwaarden dienen voor de ontwikkeling van een nieuwe generatie produkten waarbij flexibiliteit voorop staat.

Architectuur en stedebouw staan sinds een aantal jaren weer volop in de belangstelling. Dat is onder meer te danken aan de nota Ruimte voor Architectuur, die de overheid in 1991 uitbracht. Het onderwerp van de nota is vooral de mogelijke verbetering van architectonische en stedebouwkundige kwaliteit. Ook het onderwijs wordt genoemd, maar komt niet uitvoerig aan de orde. Dat gebeurt nu in de serie Architectuuronderwijs in Nederland. In Architectuuronderwijs: didactiek, methoden en technieken, staan de verschillende benaderingen in het onderwijs centraal. De architectuur beweegt zich tussen kunst en techniek, wetenschap en vakmanschap, reflectie en produktie, discipline en praktijk. Hetzelfde geldt voor de architectuuropleidingen die een keuze moeten maken uit deze mogelijkheden. Uiteindelijk draait het om de vraag wat de opleiding in de beperkte onderwijstijd wil overdragen aan haar studenten. Een ronde langs de Nederlandse opleidingen aan de academies van Bouwkunst en de twee technische universiteiten leert dat de benaderingen sterk uiteenlopen. Binnen een opleiding zijn vaak verschillende benaderingen te vinden. Er zijn benaderingen die sterk gericht zijn op de beroepspraktijk en op rationeel en methodisch ontwerpen en benaderingen waarbij het vooral gaat om de persoonlijke fascinatie voor het ontwerpvak en de meer kunstzinnige en cultuurkritische dimensie van architectuur en bouwen. Aan de hand van gesprekken met docenten geeft dit boek een beeld van de diversiteit in onderwijsmodellen, didactiek, ontwerpbenaderingen en -methoden, die bestaat in het Nederlandse architectuuronderwijs. De serie belicht het architectuuronderwijs van verschillende invalshoeken. In deel 1 komt aan de orde: de geschiedenis van het architectuuronderwijs. Deel 2 heeft als onderwerp de relatie tussen het onderwijs en de beroepspraktijk.

Een duaal onderzoek naar een ontwerp van een nieuw faculteitsgebouw voor Bouwkunde en naar het verbeteren van de akoestiek in een ruimte met de toepassing van beton geïntegreerd in één project.

In dit gebouw leefden, omgeven door Technokraten (1910-2010) de Projektraders (1970-1990). Eindelijk is men erin geslaagd resten uit de Progressieve Tolermltie (1965-1975) terug te vinden. Na 1975 verstoorden maatschappelijke ontwikkelingen het vruchtbare klimaat voor alternatief onderwijs en onderzoek, waardoor deze periode slechts van korte duur werd. Pas in 1990 kraakten HVAT-ers van het Vandarn-regiem het gebouw. Rond 2010 werd het I.R.I.-gebied door hevige neerslag geteisterd, tot milieugebied ingericht en verlaten. Uit welke periode het gebouw zelf dateert, is niet bekend; vermoed wordt de Nieuwe Zakelijkheid, aangezien de plattegrond staat afgedrukt in de bundel opstellen, essays, verhalen, etc. ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de Projektraad uit januari 1981. Vorig jaar werd deze bundel aangetroffen op de ruïnes van de Afdeling der Bouwkunde. Carel Weeber, lid van de Raad voor Archeologische Toekomst.

De techniek van het bouwen heeft in de loop van de eeuwen een aantal fasen van ontwikkeling doorgemaakt, met heuvels en dalen. Eén van de hoogtepunten was het bouwen door de Romeinen. Toen omstreeks 500 nC het Romeinse rijk uiteen viel raakten, althans voor wat West-Europa betreft, ook de bij deze cultuur behorende bouwmethoden een aantal eeuwen in de vergetelheid. Maar ook vóór de Romeinse tijd kwamen veel belangrijke bouwwerken tot stand, in de beschavingen van de Egyptenaren, de Mesopotamiërs, de Perzen en de Grieken: tempels, paleizen, piramiden, ziggoerats, grafmonumenten, basilica's en nog vele andere. Over de technische aspecten hiervan gaat 'Bouwtechniek in de Oude Tijd': over de constructies en over de bouwmethoden waarmee deze tot stand kwamen. De teksten zijn kort gehouden, maar de vele afbeeldingen geven meer informatie dan uitvoerige teksten zouden kunnen doen. Het boek is een overzichtswerk dat niet alleen werd geschreven voor historici en voor wie bij het bouwen betrokken zijn, maar ook voor de geïnteresseerde leek.

Tweede druk

In dit boek komt de geschiedenis van het architectuuronderwijs in Nederland uitvoerig aan bod. Beroepsbescherming en titelbescherming, onderwijsbeleid, maar ook het vakkenpakket zijn onderwerpen. De nadruk ligt op Nederland, maar er wordt ook gekeken over de Nederlandse grenzen. Een aantal intermezzo's biedt de lezer de mogelijkheid om het Nederlandse en het buitenlandse onderwijs te vergelijken.