· · · Institutional Repository

De poster beschrijft de effecten van de wijzigingen in het financieringsstelsel voor vastgoed op de besluitvorming van vastgoed in de Nederlandse geestelijke gezondheidszorg sector (GGZ). Voor dit onderzoek is een case studie gevoerd bij GGZ Noord Holland Noord. De resultaten zijn vergeleken met GGZ Ingeest en GGZ Lentis. Besluitvorming vastgoed Uit het onderzoek kan de huidige besluitvorming omschreven worden als: Een besluitvorming die voornamelijk gebaseerd is op: - Initiatieven vanuit de zorg groepen o Deze initiatieven zijn meestal gebaseerd op signalen vanuit de werkvloer. Dit kunnen klachten of verlaging van de productie zijn. - De afdelingen financiële zaken en vastgoed hebben een adviserende rol binnen deze besluitvorming. o Deze afdelingen werken binnen de gestelde financiële kaders vanuit de overheid en de initiatieven van de zorggroepen. Door de huidige besluitvorming lopen GGZ instellingen achter de feiten aan. De besluitvorming is hierdoor inefficiënt en er wordt niet optimaal gebruik gemaakt van het vastgoed. De huidige besluitvorming is te verklaren door het feit dat de gebouwgebonden kosten gefinancierd worden door de overheid. Deze financiering is vrijwel altijd gegarandeerd. Hierdoor is er geen directe reden om zorgen te maken voor wat betreft de financiering voor vastgoed. Het werd toch wel betaald, is de gedachte. Financieringsstelsel vastgoed In het huidige financieringsstelsel voor vastgoed wordt de financiering voor vastgoed jaarlijks nagecalculeerd. De overheid financiert alle gebouwgebonden kosten inclusief leegstand en rente. De enige voorwaarde is dat de zorgaanbieder een vergunning had om zorg te mogen verlenen. Met het nieuwe stelsel blijft de overheid financier voor gebouw gebonden kosten, echter zijn de regels aangepast. De nieuwe financiering zal in een component geplaatst worden, het normatieve huisvestingscomponent (NHC). In het nieuwe stelsel zal het NHC gekoppeld worden aan de zorgfinancieringen (Zorg zwaarte pakketten & diagnose behandel combinaties). De zorgfinancieringen zijn op hun beurt weer gebaseerd op de werkelijke zorgproductie. Kortom, geen productie is geen financiering voor vastgoed. Met het nieuwe financieringsstelsel voor vastgoed zal de nadruk gaan liggen op strategische vastgoedmanagement. De onderzochte GGZ instellingen bereiden zich voor op de wijzigingen door interne huurprijzen in te voeren. Hiermee willen de instellingen hun zorggroepen bewuster maken van de gemoeide kosten voor vastgoed. De huidige vastgoedportefeuilles worden momenteel nagelopen en berekend op de financiële prestaties. Er is nog geen sprake van strategische vastgoedmanagement bij de onderzochte instelling. Door het invoeren van interne huurprijzen zal de verantwoording wel stijgen, echter kan het zijn dat de zorggroepen hun eisen nog hoger gaan stellen omdat zij uiteindelijk de interne huur gaan betalen. Zo is te zien dat de budgetten zelfs worden overgeheveld naar de zorggroepen. Hierdoor zullen de zorggroepen nog meer regie hebben in de besluitvorming. Ondanks dat de overheid de invoering van het NHC blijft uitstellen is het raadzaam voor GGZ instellingen om strategische vastgoedmanagement toe te passen. De tijd die de GGZ sector nog heeft tot de werkelijke invoering van het NHC zullen zij moeten aangrijpen om de vastgoedorganisatie en vastgoedportefeuille op orde te krijgen. Zo zijn de risico’s en kansen van vastgoed nog niet inzichtelijk gemaakt. Daardoor zal een zorggroep ook niet weten wat vastgoed kan betekenen voor hen. Tot slot zal strategische vastgoed management de gehele organisatie en met in het bijzonder de zorggroepen meer zekerheid geven. Zo zal de vastgoedportefeuille afgestemd worden op de organisatie. En zullen fluctuaties beter opgevangen kunnen worden. Aanzet tot strategische vastgoedmanagement in de GGZ sector Mede door de invoering van het nieuwe stelsel en de relatief lage ervaring die de GGZ heeft met strategische vastgoedmanagement, is er met behulp van de onderzoeksresultaten een handleiding opgesteld voor vastgoedmanagers in de GGZ sector. De handleiding is opgesteld op basis van de wetten en regelgevingen van de GGZ in 2010/2011. De handleiding heeft als doel: - de vastgoedportefeuille af te stemmen op de zorggroepen - productfluctuaties beter op te kunnen vangen - langere termijn visies te ontwikkelen voor zowel zorg als vastgoed - Inzichtelijk maken van risico’s - Vertalen van ondernemingsstrategie naar vastgoedstrategie Met behulp van scenario planning kan er een redelijke inschatting gemaakt worden van de toekomst. Twee factoren spelen een prominente rol voor de bepaling van de scenario’s. Namelijk de ontwikkelingen van de GGZ in de zorg context en de financieringen die de GGZ ontvangt van zowel de zorgverzekeraar als de overheid. Op basis van de strategieën en scenario’s wordt in de richtlijnen uitgelegd hoe de strategie uitgevoerd kan worden. Deze stappen dienen zorgvuldig uitgevoerd te worden. Met behulp van de strategie en de organisatie zal er criteria opgesteld worden om de huidige vastgoed portefeuille te ‘testen’. Hieruit zal uitwijzen hoe optimaal de vastgoedportefeuille is afgestemd op de organisatie. De laatste fase van de richtlijnen bestaat uit ‘controleren’. Controleren is een belangrijk aspect. De zorg is een dynamische markt, hierdoor zal de vastgoedportefeuille deze fluctuaties tijdig moeten kunnen opvangen. Daarom zullen de ontwikkelingen van de GGZ zelf en de ontwikkelingen van de financieringen voor de GGZ in de gaten gehouden moeten worden. Op het moment dat deze veranderen, zal ook de vastgoed strategie veranderen. Met het nieuwe financieringsstelsel zal het essentieel van belang worden dat de vastgoedportefeuille afgestemd is op de organisatie. Niet alleen zal het primair proces bevorderd worden, ook zullen de risico’s lager worden en zal de instelling beter in staat zijn om product fluctuaties op te vangen. Hoe eerder de GGZ sector gebruik maakt van strategische vastgoed management des te sneller zij zich meer kunnen concentreren op hun primair proces, de zorg.

In this study the real estate strategies of three Dutch universities are analyzed on the integration of key future developments in their real estate strategies. The three case-studies provide insight in if, and if so, how, universities cope with the effects of key future developments in their real estate strategies.

Gemeenten hebben de hoofdtaak om beleidsdoelstellingen te verwezenlijken. Wanneer dit niet optimaal wordt gedaan, verminderd het resultaat op zowel maatschappelijk als financieel vlak. In dit onderzoek is een model ontwikkeld, genaamd: ‘Strategisch sturen met vastgoed’. Welk enerzijds de gemeentelijke organisatiedoelstellingen koppelt aan de vastgoedstrategieën, zodat het vastgoed optimaal kan bijdragen aan de gemeentelijke organisatie. En anderzijds inzicht geeft in indicatoren die inzicht kunnen bieden of de vastgoedportefeuille bijdraagt aan de functionele, technische, financiële en strategische eisen. Afsluitend word geadviseerd middels het softwareprogramma Tetra en een afwegingsmodel, welke vastgoedacties en bijhorende overwegingen bijdragen aan het verbeteren van de prestaties van de gemeentelijke vastgoedportefeuille.

Voor u ligt het eindrapport van het onderzoek "Benchmarking universiteitsvastgoed". Dit rapport is de samenvoeging van twee deel producten: het theorierapport (verschenen in december 2003) en het praktijkrapport (verschenen in januari 2004). Onderwerpen in het theoriedeel zijn de analyse van andere benchmarkinitiatieven en de universitaire informatiebehoefte. Onderwerpen in het praktijkdeel zijn de feitelijk geregistreerde gegevens binnen de universiteiten en de haalbaarheid van benchmarking, ook volgens de universiteiten zelf. In het laatste hoofdstuk worden de bevindingen uit het theorie- en praktijkdeel gecombineerd tot conclusies en een stappenplan. Dit rapport bevat tevens een managementsamenvatting.

Recent research shows that a majority of Dutch organisations now own accommodation plans or real estate strategies (Ernst and Young, 2005, p9). This legitimizes the research question What do real estate strategies look like in practice? This question, along with Vande Puttes (2007, p11) observation that the structure and physical appearance of strategies has been mostly overlooked, is the reason for conducting this research. The goal of the research is to gain insight into the characteristics of structure and content of real estate strategies by Dutch organisations. The description of the characteristics is made by comparing the documents to literature on real estate strategy. The focus of this research is on explicit strategies. Explicit meaning: strategies that have been written down on paper. As a result of the analysis of the documents, four potential structural archetypes have been identified. The four types of strategy structure for the documents have the following characteristics: (1) A compilation of information document does not have a clear structure. Most of the information is about past, current and upcoming affairs in the real estate portfolio. This type of document is characterised by little or medium resemblance with any of the views on the strategy development and a low or medium content level of the strategy design process. (2) An aligning and/or match based document has a structure that comes from the tool or the design method that was used during the design process. It is characterised by a high focus on the strategy design process and a high resemblance with rational planning. (3) The boundary-defining structure determines the rules for the coming years. It does not result in concrete actions, but determines the boundaries in which future actions will take place. This type of document is characterised by high resemblance with guided learning and little focus on the strategy design process. (4) The toolkit is a document in which most of the information is presented using strategy design tools. Conclusions and information coming from one tool form input for the use of the next tool. It features many figures and drawings and does not contain long paragraphs of text. The application of an analytical framework shows a resemblance between literature and practice. Design methods such as aligning or linking and tools such matching or scenario planning are used. More often than not they are not used as prescribed. The research shows phenomena such as single-step aligning, quantity-only matching, the extrapolation of trends and the ability to influence scenarios. Another conclusion on the use of design methods and tools is drawn: they make up a lot of the content in the analyzed documents. The use of tools and design methods has a high resemblance with strategy development views like rational planning and guided learning. But Idenburg (1993) uses the words flexible and developments to define emergent strategy . These two keywords are used frequently throughout six of the analyzed documents. This contrast between rational planning/guided learning and emergent strategy is ground for the following conclusion: There is a mismatch between the structure and content of the analyzed documents. Six of the organisations aim to formulate a strategy based on rational planning or guided learning, but are in practice adopting an emergent strategy for their real estate. The abundant use of the word development(s), in different meanings, shows that the writers of the documents have little grip on both internal and external changes. They are unsure about the meaning of, the consequences of, and how to deal with, changes. Flexibility often seems to be a euphemism for saying that no decision has been made yet.

The main research question: "Which real estate strategies have been successful for Dutch multinationals, and what can be learned from these successful strategies for the future"? Methodology: In order to answer this research question, both theoretical and empirical research is necessary. The theoretical research consists out of three chapters: business strategy, real estate strategy and economic context. The empirical research is based on four Dutch multinationals: Royal Ahold, AkzoNobel, Royal Shell and ING Group. This empirical research is a combination of document analysis, observations and multiple interviews, resulting in case descriptions. Subsequently, a cross case analyses will be made which, together with the theoretical research, will form the basis for the conclusions and recommendations. Conclusions: This research shows that when using a pro-active alignment, real estate is used as fifth resource in order to achieve organizational objectives. When a pro-active alignment is used, the chances increase that real estate strategies are more successful. Main reason is that real estate is used as fifth resource, and the fact that pre-determined organization- and real estate strategies are consistent and have a clear process and content, which makes real estate used more efficiently, provided that the context is supportive. However, this is not always the case. The research also shows that when using a re-active alignment, real estate is not used as fifth resource in order to achieve organizational objectives. Yet, the real estate strategies could still be successful. Research shows that sometimes, dependent on the combination of high contextual influences and type of organization, a re-active alignment is preferable. The research shows that the contextual influences are very important and always have to taken into consideration. The research shows that the context influences both the process and the content of both organizational- and real estate strategies. Based on this research, several context aspects that influence the organization could be presented: the 4th and 5th Kondratiev wave, market tendencies, governmental regulations, product demands, corporate image, and customers-whishes. It could be concluded that a successful real estate strategy does not have to consist out of certain pre determined themes. Successful real estate strategies are strategies that support the organizational objectives. The research shows that well-organized strategies with explicit themes (Like Ahold and Shell) often have a greater chance of success. In the case of AkzoNobel, the real estate strategies are context based and do not contain clear themes. Nevertheless, these strategies were successful too. For future successful real estate strategies, it could be stated that when designing a real estate strategy, one should investigate the context and possible future developments (for example scenario planning) and determine the possible threads and opportunities. Depending on the type of organization, branch and context influences, the decision should be made whether or not to use pro-active or re-active alignment.

A research of the financial consequences of the large scale implementation of flexible building concepts, with an integrated facilitating network layer. Research has been done according to a financial calculation model.

Corporate real estate Mirrors corporate brand- Translation of corporate brand into real estate strategies in order to strengthen corporate Identity.

Probleem In de huidige economische situatie (2009) zijn bedrijven genoodzaakt het aantal banen te verminderen. Voor ING Nederland heeft dit directe consequenties voor de huisvesting. Door de continue veranderingen in de organisatiestructuur en fluctuaties in het aantal medewerkers ontstaan mismatches tussen vraag en aanbod die vragen om een flexibel portfoliobeheer. Door meer flexibiliteit in de portfolio kunnen onnodige kosten bespaard worden en kan beter aan de kwalitatieve en kwantitatieve vraag voldaan worden. Op dit moment is er te weinig inzicht in wie en wat de gebruiker is om de functionele eisen vast te kunnen stellen en acties te ondernemen om de mismatches op te lossen. Daarbij wordt de flexibiliteit op dit moment beperkt door een niet doordacht beleid voor investeringen en desinvesteringen. En is het voor ING nog niet duidelijk welke gebouwen belangrijk zijn voor de organisatie en hoe deze binnen de portfolio behouden kunnen worden wanneer kantoorruimte afgestoten dient te worden. Vraagstelling Op welke manier kan een portfolio analyseinstrument bijdragen aan het strategisch beheren van de vastgoedportfolio door inzicht te bieden in de gebruikers, hun specifieke wensen aan huisvesting en de mogelijkheden die er zijn om het aanbod aan de vraag te matchen, zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin? DAS Framework Het DAS Framework (Designing an Accommodation Strategy) (De Jonge, Arkesteijn, et. al. , 2008) beschrijft een manier om de doelen (de vraag) en de middelen (het aanbod) op elkaar af te stemmen. Het Framework is flexibel opgesteld zodat voor zowel verschillende actoren als verschillende soorten vastgoed, op verschillende niveaus en voor verschillende tijdbestekken de afstemming opgesteld kan worden. De methode heeft vier afstemmingsmomenten van waaruit begonnen kan worden de strategie vorm te geven. 1 Mismatch tussen huidige vraag en huidig aanbod Wat hebben we nodig? vs Wat hebben we? 2 Mismatch tussen toekomstige vraag en huidige aanbod Wat zouden we nodig kunnen hebben? vs Wat hebben we? 3 Alternatieven Overbruggen mismatch toekomstige vraag en huidig aanbod Wat hebben we? vs Wat zouden we nodig kunnen hebben? 4 Step-by-step plan Het realiseren van: Wat is in de toekomst gewenst? Theorisch kader Als basis voor dit onderzoek worden de verschillende ele-menten in het ‘DAS Framework’ (De Jonge, Arkesteijn, 2008) gebruikt en uitgewerkt in zes deelgebieden. 1 Necessities De huidige en toekomstige vraag zijn de wensen en eisen (‘Necessities’) van de organisatie. Door het groeperen van afdelingen in clusters wordt de vraag geoptimaliseerd. Als opdelingscriteria worden vijf eigenschappen gebruikt: 1 Codificeerbaarheid 2 Afhankelijkheid 3 Scope 4 Representatie 5 Functie De kwalitatieve vraag van de gebruiker wordt vertaald in concrete vastgoedeigenschappen door middel van vier stappen: 1 Weegfactoren strategische doelstellingen 2 Weegfactoren criteria per strategische doelstelling 3 Schaalverdeling eigenschappen per criterium 4 Tetra bepaling weegfactoren en schaalverdelingen De kwantitatieve vraag wordt beschreven in werkplekken door de bezettingsgraad en flexratio per gebruikersgroep te vermenigvuldigen met het aantal werknemers. 2 Supplies Het huidige en toekomstige aanbod van de portfolio (‘Supplies’) beschrijft welke middelen voorhanden zijn om de organisatie te huisvesten. Het kwalitatieve aanbod wordt bepaald door de beoordeling van de gebouwen op de schaalverdelingen die bij de kwalitatieve vraag zijn gedefinieerd. Het kwantitatieve aanbod wordt beschreven in het aantal beschikbare werkplekken van de gebouwen. 3 Fitting Het matchen van de huisvestingsvraag, kwalitatief en kwantitatief, met de beschikbare portfolio wordt in dit onderzoek ‘Fitting’ genoemd. De kwalitatieve fitting wordt verkregen door de kwalitatieve beoordeling van de gebouwen af te zetten tegen de kwalitatieve eisen (welke gebouwen zijn geschikt bevonden per gebruikersgroep), de kwantitatieve fitting door het verschil tussen de huidige en toekomstige beschikbare en gevraagde ruimte. 4 Decisioning ‘Desicioning’ beschrijft in dit onderzoek het opstellen van alternatieven om de mismatch tussen vraag en aanbod door gebouwingrepen op te lossen. Elke portfolio samenstelling wordt opgebouwd vanuit vier analysemomenten. Eerst wordt nagegaan wat wenselijk is, vervolgens wat de ruimtebehoefte is, dan wat mogelijk is en als laatste wat noodzakelijk is. 1 Eerste analysemoment beoordeeld welke van de beheerde gebouwen aansluit bij de kwalitatieve vraag. 2 Tweede analysemoment wordt bekeken in welke mate de keuze van de gebouwen op basis van de kwalitatieve normen matcht met de ruimtebehoefte van de organisatie. 3 Derde analysemoment geeft een overzicht in welke mate de gewenste portfolio samenstelling op basis van analysemoment één en twee, binnen het natuurlijk verloop van de huurcontracten gerealiseerd kan worden. 4 Vierde analysemoment geeft inzicht welke ingreep genomen kan worden aan de hand van de verhouding tussen de houdbaarheid voor de organisatie en de afstootbaarheid van de gebouwen in de markt. De uitkomsten van de verschillende analyses bepalen de objectbeslissingen per gebouw om tot een passende portfolio samenstelling te komen. 5 Considering Het vergelijken en afwegen van de alternatieven in financiële zin wordt in dit onderzoek ‘Decisioning’ genoemd. De discounted cash flow berekening geeft per alternatief aan wat de totale investering is bekeken over een bepaalde tijdsperiode. Het verschil in DCF waarde geeft aan welke samenstelling het meest rendementbewust is. Daarnaast zal de invloed van elke portfolio samenstelling op de winst- en verliesrekening aangegeven worden. 6 Executing De objectbeslissingen van de meest geschikt bevonden portfoliosamenstelling kunnen vertaald worden in een stappenplan zodat bij uitvoering (‘Executing’) ervan de portfolio op een afgewogen manier beheerd wordt. Model De theorie van de bovenbeschreven deelgebieden is omgezet in een model zodat de werkbaarheid vergroot wordt. Om de practische toepasbaarheid van het model te testen in een case opgesteld. Als case is ING regio amsterdam gebruikt. In het consideringssheet kan de vraag naar en het aanbod van de huisvesting geanalyseerd worden. De analysemomenten geven inzicht welke gebouwen gewenst zijn, welke huisvesting gevraagd wordt en wat per gebouw mogelijk is. In hetzelfde sheet kunnen objectbeslissingen aan gebouwen gegeven worden, zodat de match tussen vraag en aanbod gerealiseerd kan worden met inachtname van de mogelijk- en onmogelijkheden van de individuele gebouwen.

The study investigated the bottom line of hotel guest room design from two different angles; qualitative research on mass purchasers and quantitative research on individual hotel guests. The outcome of the researches support the findings of the literature studies that preceded the two filed researches. Finding out the necessary and sufficient hotel guest room condition from the viewpoint of the hotel guests was the main objective of this survey. The study result provides insights into the complexity and trade-offs in designing hotel guest room product offerings for various sub-segments of the mid-range urban hotels. Hotel guest room is the core product of the hotel industry, and an important marketing variable at the same time. Information on guest’s hotel guest room format choice will enable hoteliers and developers target specific customer groups with strategies premeditated to meet their need and preferences. 5 sessions of the semi-structured interviews with event organizers were conducted in order to collect mass purchasers’ views and experiences on hotels. Interview sessions with event organizers confirmed the general idea that hotel guests are not much interested in sustainability issue, even though they do know the importance of the matter. It has also found that hotel guests are not particularly opposing to the notion; the findings of the survey analyses indicate that a moderate guest room configuration can satisfy hotel guests. A typical guest room had been analyzed and divided in to 8 functional areas, that became 8 attributes of the survey questionnaire. The most important factors for the hotel guests were a proper management and a pleasant service, not the most luxurious guest room features. These findings assert that it is possible to perform a leaner and greener hotel development and the need of businesses’ leading on the making the hotel industry more sustainable and socially responsible. Discrete choice questions found the desk to be the most important factor for 3 star hotels. Window, bed, desk, and living found to be significantly important for 4 star hotels. In general, all the attributes except the bath were significantly important. When all the 8 attributes were presented together, the desk type found to be the most important factor followed by the bed arrangement. The most likely choice of 3 star hotel guests is consist of operable full height window, twin bed with design features, bath and separated toilet, single armchair with ottoman, small closet, extendable desk, small TV, and full height mini-bar. They find all the attributes almost equally important and the importance of the bed appeared to be rather lower than anticipated. The importance value of desk attribute is exceptionally high (25.8%). closet and entertainment had lower importances. The most likely choice of 4 star hotel is the room with operable full height window and balcony, a double bed with design features, a small shower stall, a large closet and luggage, double armchair, a medium size desk, swivel TV, and a full height mini-bar. Window, closet, & mini-bar found to be the least influential features, while bed and desk to be the most influential ones. The Conjoint questions 1&2 investigated on which part hotel guests put more value; size of the guest room or the view to the outside. When size and window were presented together, the room size accounted 70% of vignette ratings, and the window showed 30% of importance value. Interestingly, desk shows the highest importance value of all. During the qualitative research, significance of the desk was discussed many times. The outcome of the survey supports the discussion. Desk attribute carries 22.9% of importance and the most frequently chosen level was the medium size desk. Utilities and importances of attributes change significantly in relation with the demographic characteristics of the respondent. Characteristics of travel also found to have a significant correlation with the guest’s hotel guest room preference. Travel characteristics in this context refer the duration of each stay, room share, purpose of travel. However, no significant correlation between income/education level and the respondent’s preferences has found. Large difference among importance values were witnessed on the survey data analysis. For instance, entertainment showed 9.6% of importance while desk showed 22.9% importance. In other words, a desk that meets a guest’ expectation is much more likely to satisfy the guest than an impressive entertainment area arrangement. Likewise, poor condition or choice of desk design can disappoint a guest much more than an entertainment area that doesn’t meet the guest’ expectation.Design and layout of the hotel’s facilities affect its revenue operation potential, as well as guest satisfaction. The customer trade-offs identified with this research serve as an important input for conceptualization of a hotel property development. The research suggests the starting point of a competitive concept composition. Developers can refer to the sub-group studies and generate a customized guest room model. As an example, a hotel concept planning is presented. Hotel concept planning as such will be a valuable input for hotel developers, hoteliers, and valuers. Importance values imply which function should be fortified, which not. The data from this study can present a good direction for hotel businesses on performing renovations; on which part the focus should be set in relation with their guest characteristics. The knowledge obtained by this study will enable managers to select innovative offerings that are most beneficial to the firm and that will truly have an impact on customer’s choices. By understanding customer trade-offs, service firms will have a better market orientation with a resulting improvement in the firm performance.

In this research the case of the Greek university Aristotle University of Thessaloniki is addressed, focusing on the university's real estate property, as one of its corporate resources. In this sense, real estate decision making is related with the performance of the organization. The main research question has been formulated as: "In which ways the decision making for A.U.Th. real estate can further be professionalized?" After assessing and evaluating the CRE portfolio of the university, the faculty in which the biggest deviation from the adopted standards was observed, is selected; the School of Journalism and Media. With the research being process oriented, dealing with a management problem, a plan of action for the specific building case is designed. The designed process is not only suitable for the specific organization examined in the research, but it can be applied in CREM cases in general. In a sense, the research as well as its end product suggest a CREM approach that is about the life-cycle of real estate, in different levels. In fact, the management of consequent cycles of real estate depending on the selected time frame (from short term, 1-2 years to long-term, 10 years or more), in which input and output information should be weighted and assessed, generating strategic insights. The research concludes with recommendations for the evolution of the A.U.Th.'s CREM; from a reactive incremental approach of the past, to a rational assessment of today, which will initially tackle the current problem and consequently lay the foundations for a sustainable long-term development.

Knowingly taking risk is essential to the success of the real estate development business. Investing in real estate development projects, which are characterised by complexity and uncertainty, implies that high risks are taken. Interestingly, little is known about how real estate development organisations have incorporated the skills and procedures necessary to deal successfully with the risky nature of the business. This thesis offers insight into the investment decision making process of three prominent Dutch real estate development companies. The result is an explanatory framework that demonstrates that making good investment decisions is not restricted to analysing risks to support the justification of decisions, but it is also necessary to address decision problems in time, and to ensure that someone is accountable for the decision. The framework offers an innovative perspective on risk management and decision making. Additionally, the thesis presents management practices used to ensure that risks are taken knowingly. These practices are of relevance to senior management of real estate development organisations to design and improve its own decision making procedures.

Steeds meer gemeenten hebben gekozen voor de oprichting van een sterk gecentraliseerd vastgoedbedrijf. Dit zou moeten leiden tot efficiënter omgaan met vastgoed en tot meer mogelijkheden om ruimtelijke ontwikkelingen en sociaal beleid in de stad te sturen en te realiseren. Centralisatie van het vastgoedbeheer leidt er niet automatisch toe dat gemeenten strategischer met vastgoed omgaan! Waarom niet? Wat is nodig? Kunnen deze vragen beantwoord worden met behulp van een Decision Support System?

In the past decade managing the university campus has become more complex and challenging, with many more stakeholders, opportunities and threats to consider. Decreasing public involvement and funding for universities puts pressure on the internal allocation of resources, comparing investments in real estate with investments in human resources. This urges the need for evidence-based management information to support campus decision-making. At the same time the university campus is aging, both technically and functionally, and in need of reinvestment, while many developments cause more uncertainty in future space demand. On top of that, various stakeholders make higher demands upon the added value of the campus for the performance of the university and for the regional knowledge economy. This research focused on information to support campus decisions. The dissertation covers a wide range of topics on campus management: from generating references for planning purposes – like current replacement costs and new space standards for the changing academic workplace – to strategies for the sustainable campus and new models that merge the campus and the knowledge city. The book includes profiles of fourteen Dutch campuses and forty campus projects to illustrate trends. The content of this book combines insights from theory – adding to new real estate management theories and the required management information for real estate decisions – and lessons for practice. The book can support the decisions of policy makers, architects, campus and facility managers about the campus of the future. Note: this dissertation is published as a book (full colour, 432 pages) and as an eBook (ePub for iPad). For more information: www.managingtheuniversitycampus.nl and a.c.denheijer@tudelft.nl

This paper explores the concept of adding value to corporate performance by real estate, and how this concept could be applied in decision-making processes for new hospital infrastructure. A literature review forms the starting point for interviews carried out with hospitals‘ CEOs on how real estate added value is perceived and used in design-related decision-making processes. A ranking of real estate added value as perceived by hospital decision makers is then made. While flexibility is often mentioned as an important added value, it is never given top priority. Confronted with added values from literature, the main objective seems to shift to organizational strategic objectives e.g. stimulating innovation, improving culture and increasing user satisfaction. The architectural designs of a number of hospitals are analyzed in order to investigate tools for assessing organizational objectives by using the concept of real estate added value.