Rijkswaterstaat (RWS) werkt aan betrouwbare en bruikbare informatie. Zo duidelijk als het op de website staat, zo onduidelijk is voor veel medewerkers het te voeren databeleid. Allerlei vragen met betrekking tot data en informatie kunnen nu moeilijk worden beantwoord, omdat het onduidelijk is wat het vigerende beleid is dan wel hoe het moet worden uitgevoerd. RWS streeft naar maximale transparantie en openheid, maar tot hoever kan worden gegaan? Deze en andere vragen hebben geleid tot een vraag aan de Data- en ICT Dienst van Rijkswaterstaat om helderheid te verschaffen aan zowel projectleiders als directeuren over het te voeren databeleid. Het databeleid moet een eenduidig uitvoeringskader voor alle natte data bieden. Minister Schultz van Haegen van het ministerie van Infrastructuur en Milieu maakte op 4 oktober 2011 bekend dat uiterlijk 1 januari 2015 ook alle gegevens van het ministerie van Infrastructuur en Milieu volgens het principe ‘open, tenzij’ beschikbaar komen. Het ministerie zal zo snel mogelijk uitvoering geven aan dit voornemen. Het ‘open, tenzij’ principe zal ook van toepassing zijn op de data van RWS. De exacte invulling van het ‘open, tenzij’ principe moet nog nader worden uitgewerkt. In dit rapport worden de algemene beleidskaders geschetst die van toepassing zijn op RWS data en met name data van de Waterdienst van RWS. Ondanks dat deze beleidskaders veelal een grondslag vinden in wetgeving is er ook enige beleidsruimte die bepaalde keuzevrijheid aan RWS geven. Bij de invulling het ‘open, tenzij’ beleid kan RWS gebruikmaken van de ruimten die het kader biedt. Open data keuze 1: geen intellectuele eigendomsrechten inroepen De beleidsvrijheid die RWS op dit moment heeft is ten eerste om het auteursrecht of databankenrecht voor te behouden. Als RWS besluit deze rechten niet voor te behouden dan kan men dit expliciet maken door bij de publicatie van RWS informatie dan wel bij de levering ervan gebruik te maken van het Publieke Domain Mark van Creative Commons. Indien RWS kiest om wel de intellectuele eigendomsrechten voor te behouden volgt een tweede keuze. RWS kan er dan voor kiezen om daarnaast deze rechten actief, passief of helemaal niet uit te oefenen. Indien RWS kiest voor de laatste optie, kan worden aangesloten bij het open data beleid gebruikmakend van een Creative Commons Zero (CC0) verklaring. Open data keuze 2: hergebruik gratis toestaan zonder gebruiksvoorwaarden Ondanks dat het recht op hergebruik niet eenvoudig op basis van hoofdstuk V-a van de Wob kan worden geëist, kan RWS ervoor kiezen om een verzoek om hergebruik van haar gegevens altijd te honoreren indien deze gegevens ook hadden moeten verstrekt als er een ‘traditioneel’ (art. 3) Wobverzoek was gedaan. De voorwaarden die RWS aan het hergebruik kan stellen zijn in principe slechts wettelijk beperkt tot de eis dat deze voor vergelijkbare categorieën van hergebruik gelijk zijn. Ook kan RWS voor het hergebruik een vergoeding vragen. Conform het open data beleid, zou RWS ervoor kunnen kiezen om geen voorwaarden aan het hergebruik te stellen en zoveel mogelijk informatie gratis te verstrekken. Dit houdt wel in dat de huidige disclaimer niet meer gebruikt wordt. Open data keuze 3: actieve openbaarmaking van RWS data Open data betekent dat de overheid actief haar data openbaar maakt, bijvoorbeeld door het op haar eigen website te zetten of via een portaal toegankelijk te maken. Dit betekent dat voordat data actief openbaar wordt gemaakt er een Wob-openbaarmakingstoets moet plaatsvinden. Voor wat betreft de actieve openbaarmaking van RWS data, kan worden aangesloten bij de verplichtingen volgend uit de INSPIRE-wet- en regelgeving. INSPIRE geeft RWS vele verplichtingen aan de wijze waarop INSPIRE-gegevens en -diensten ter beschikking moeten worden gesteld aan het publiek, Nederlandse overheden, overheden van EU lidstaten en instellingen van de Europese Gemeenschap. Het documenteren van metadata is bijvoorbeeld een verplichting, het gratis ter beschikking stellen van deze metagegevens via een zoekdienst ook. Hetzelfde geldt voor publicatie van deze metagegevens via het nationaal INSPIRE toegangspunt, i.c. het nationaal georegister. Ook moeten de gegevens en diensten zelf geraadpleegd en gedownload kunnen worden. INSPIRE biedt de mogelijkheid om een vergoeding voor deze diensten te vragen en aan het gebruik ervan voorwaarden te verbinden. Deze vergoeding en voorwaarden mogen, binnen het INSPIRE kader, per gebruiksgroep variëren. Conform het open data beleid, kan RWS er echter ook voor kiezen om naast het gebruik van de zoekdiensten, ook het gebruik van de andere diensten (raadpleegdienst, downloaddienst, transformatiedienst en aanroepdienst), zonder onderscheid naar gebruiksgroep, gratis en zonder voorwaarden mogelijk te maken. Uitzonderingen op verplichting tot openbaarmaking Er zijn diverse absolute en relatieve uitzonderingsgronden op basis waarvan geen informatie hoeft te worden verstrekt. Absolute uitzonderingsgronden moeten altijd zwaarder wegen dan het belang van openbaarheid. Voorbeeld van een absolute grond is het schaden van de veiligheid van de staat. Bij relatieve uitzonderingsgronden gaat het om de afweging van het belang van de openbaarheid ten opzichte van een ander belang. Een voorbeeld van zo’n ander belang is: “het voorkomen van onevenredige bevoordeling of benadeling van bij de aangelegenheid betrokken natuurlijke personen of rechtspersonen dan wel van derden” en het belang van “de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer”. Onevenredige bevoordeling of benadeling Ongevalideerde gegevens Voor gegevens die nog in bewerking zijn of die, hoewel gereed, op zichzelf een onvolledig en daardoor vertekend beeld zouden geven, zou negatief op een verzoek tot openbaarmaking kunnen worden besloten op basis van de uitzonderingsgrond onevenredige bevoordeling of benadeling van derden.

The issue of privacy protection is raising discussion in society, every time certain ICT developments allow for or simplify the collection, combination or application of new sets of person related data. Location based services (LBS) are amongst these new ICT developments that potentially put the privacy of individuals at risk. LBS technology allows for tracking and tracing the location of mobile phones or other terminal equipment, for example car navigation systems. These are widely available and becoming increasingly precise in defining a location, opening new possibilities for commercial and government use of location information. The increased possibility to know people’s whereabouts, both in a geographical and temporal sense, is posing the question of possibility versus desirability with regard to location privacy.
The EU-Directive on privacy and electronic communications (2002/58/EC, OJ L
201) has anticipated this new ICT development. In addition to ‘traffic data’, necessary for the transmission of a communication, the directive uses the term ‘location data’, being the geographic position of the terminal equipment. Processing of any data for LBS is only allowed if the supplier has got prior, informed consent from the user. The user should have the possibility to block the processing of his location data (him being tracked) in an easy manner when he prefers so. Through the directive the EU has chosen for a strict OPT-IN regime including on-the-fly OPT-OUT.
However, the directive allows national legislation to override the EU provisions for a number of cases. For example, national laws can restrict the privacy protection when this is “a necessary, appropriate and proportionate measure within a democratic society to safeguard national security, defence, public security, and the prevention, investigation, detection and prosecution of criminal offences or of unauthorised use of the electronic communication system” (article 15). This poses the question to what extent government may collect and use tracking information to prevent terrorist attacks, or to satisfy other national security purposes, and consequently limit location privacy.
This research centralised around the question: “How should the right to location privacy of users of mobile phones and other terminal equipment be balanced with the tracing and tracking interests of the (national) security sector?”

Zonder dat we het beseffen speelt geo-informatie een belangrijke rol in de samenleving. Vragen als waar ga ik heen, hoe kom ik daar, hoeveel tijd kost het me en wat zijn de alternatieven zijn vragen waar vrijwel iedereen iedere dag mee te maken heeft. De behoefte aan actuele en juiste geo-informatie is hierbij evident. Het correct gebruik van de geoinformatie is net zo belangrijk als de beschikbaarheid. Een geologische kaart is niet geschikt voor navigatiedoeleinden, net zoals een vaarwegennetwerk niets zegt over de kwaliteit van het water. Er zijn mensen die voor het eerst op GoogleEarth kijken en spontaan naar buiten gaan om te zwaaien naar de buren met de illusie dat deze dit live kunnen zien op hun computer. Geo-informatie kan lang niet altijd zomaar gebruikt worden. Geo-informatie mag ook lang niet altijd zomaar gebruikt worden. Met dit laatste komen we bij het onderwerp van dit boek: het informatierecht. Openbaarheid, gebruiksvoorwaarden, intellectuele eigendom, en privacy zijn factoren waar op zijn minst rekening mee moet worden gehouden bij het gebruik van de geo-informatie.

Access to geographic information is critical for the development of geographic information infrastructures (GIIs). Two access policy options are dominant: open access and cost recovery. Cost recovery policies are generally thought to be associated with high-quality datasets, while open-access policies are thought to be associated with poor-quality data. However, how data collection is organized is more critical for the quality and the use of the dataset than access policies are. We compared parcel and large-scale topographic datasets in five jurisdictions of comparable sizes, population densities, and socioeconomic levels and argue that institutional choices affect GII development.

The availability of information in information societies is a key issue that affects the entire society’s well-being. The possibilities for discovering new insights about the natural world, which have both commercial and public interest value, are extraordinary (NRC 1999a, p. 34). Developments in information technology have improved significantly the level of detail, currency of the data, but above all their interoperability. It is currently possible to link a wide variety of data sets at any time, and independent from their and your geographic location. Interoperable geographic data sets are at the core of SDI concepts.
However, for the highest level of geographic detail, when the data can be linked to individuals, the ever-increasing level of interoperability poses serious threats to privacy rights. At these detailed levels the interest of a society for the concept of SDI may conflict with privacy interests of that same society.
SDIs in advanced stages of development are expected to be driven by value added services (see Van Loenen 2006). Among the most promising value added services are location based services.
However, especially for these services, privacy concerns may be a serious threat to the success and further development of LBS. This chapter explores the SDI (development) with respect to privacy considerations.

Value–added use of geographic information is important in the development of geographic information infrastructures. In spite of the European directive “Reuse of public sector information”, the market for value-added geographic information products and services based on government information hardly develops in Europe under current circumstances. The value-added business community uses the information to a limited extent because of the high price and the restrictive use conditions. As a consequence the use of these public datasets remains limited to a stable group of professional users; the mass is not reached. However, this paper argues that the barriers can be levelled through an alternative to current access policies. The alternative access policy may be a first step towards the widespread availability of value-added geographic information services satisfying the needs of the public data providers, the value-added businesses, and the citizen.