Goederenvervoer is cruciaal voor de Nederlandse economie, maar transportnetwerken zijn kwetsbaar voor verstoringen zoals files of kapotte bruggen. Dit onderzoek richt zich op de impact van grootschalige (tijdelijke) beperkingen van het hoofdwegennet, bijvoorbeeld als gevolg van het onderhoudsprogramma van Rijkswaterstaat, op de vervoerssector en de veerkracht van de sector om deze beperkingen op te vangen. Veerkracht, in deze context, verwijst naar het vermogen van het goederenvervoersysteem om zich aan te passen aan, en te herstellen van, verstoringen zoals langdurige afsluitingen van belangrijke weggedeelten.

Bij de analyse is een unieke methodiek toegepast, waarbij twee nationale transportmodellen – BasGoed en LMS – zijn gecombineerd. Hierdoor kan de wisselwerking tussen veranderende bereikbaarheid en verschuivende vervoerspatronen iteratief worden doorgerekend.

In de analyse is een selectie gemaakt van een zestal knelpunten die de komende jaren op de planning staan voor groot onderhoud. De afsluiting van deze weggedeelten is als case doorgerekend. De veerkracht van het systeem is geanalyseerd met de veerkrachtsdriehoek (‘resilience triangle’). De mogelijke gedragsreacties van de vervoerssector die kunnen worden meegenomen zijn verandering van routekeuze, keuze toeleverancier en de modaliteitskeuze.

De resultaten laten zien dat routekeuze de belangrijkste gedragsreactie is: veel vrachtvervoerders kiezen bij een verstoring simpelweg een andere route. Hierdoor worden de effecten van afsluitingen op langeafstandsvrachtverkeer deels beperkt. In regio’s met goede alternatieven, zoals spoor- of binnenvaartterminals, is te zien dat ook de modaliteitskeuze verschuift. Het aandeel vracht op spoor en binnenvaart neemt daar aanzienlijk toe. Toch is er sprake van een waterbedeffect: regio’s die verder van het knelpunt liggen ondervinden indirecte negatieve gevolgen, doordat verkeer zich verplaatst en nieuwe knelpunten ontstaan.

Op nationaal niveau blijkt de veerkracht van het systeem relatief beperkt: hoewel sommige regio’s de initiële verslechtering van bereikbaarheid deels kunnen opvangen door andere vervoerwijzen te gebruiken, blijft er een aanzienlijk restverlies bestaan dat niet volledig te compenseren is. De mate van veerkracht verschilt sterk per regio, afhankelijk van de beschikbaarheid van alternatieve routes en modaliteiten.

Aanbevelingen omvatten het verbeteren van de integratie tussen LMS en BasGoed en het verminderen van modelruis in de RGM-procedure.

Goederenvervoer speelt een cruciale rol in de Nederlandse economie. Maar het netwerk is kwetsbaar: een file, kapotte brug of beperkte spoorcapaciteit kan grote gevolgen hebben voor de leveringszekerheid van goederen. De huidige analyses, zoals de Integrale Mobiliteitsanalyse (IMA), richten zich vooral op tijdsverlies en capaciteitstekorten, maar laten minder goed zien hoe en waar knelpunten doorwerken in de vervoersketen.
Kwetsbaarheid voor het goederenvervoer gaat om de leveringszekerheid van goederen: dus hoe kwetsbaar zijn vervoerssegmenten voor stremmingen in het netwerk. In deze rapportage hebben we een kwetsbaarheidsindicator gemaakt voor regio’s. De kwetsbaarheid is een functie van twee deelaspecten:
(I) De afhankelijkheid van een regio van een goederenknelpunt, en
(II) De substitutiemogelijkheden
Afhankelijkheid en substitutiemogelijkheden zijn ook weer opgebouwd uit verschillende deelaspecten. De kwetsbaarheidsindicator meet voor een regio een combinatie van de mate waarin een knelpunt invloed heeft op het goederenvervoer en de substitutiemogelijkheden. Door de combinatie van afhankelijkheid van knelpunten en beschikbaarheid van alternatieven ontstaat een goed beeld van de zwakke plekken in het netwerk. Dit helpt beleidsmakers bij het nemen van gerichte maatregelen om de impact van verstoringen te verminderen. In deze bijdrage bespreken we de opbouw van deze indicator.

This paper presents a hybrid system dynamics and agent-based model to simulate the dynamic evolution of consumer preferences for parcel delivery. Scenarios provide insight about preference development and capacity growth of delivery services.