In the inevitable high-density urbanization process, existing urban green space (UGS) design approaches are ineffective in creating more green areas and combining multidisciplinary design principles to provide balanced sets of ecosystem services (ESs). This paper proposes a systematic framework for UGS design in the context of high-density urban development, results in spatial patterns, a pattern language, that combines specific design principles with a wide range of complementary ESs suitable for high-density environments. Such design approach can create more possibilities for UGS provisioning, deal with the complexity in high-density contexts, and provides consistency at different scale for UGS designs.

De Kennisregio aan Zee 2070 is een ruimtelijk-economische samenwerking tussen de steden Den Haag, Zoetermeer, Delft en Leiden, de provincie Zuid Holland en kennisinstellingen TU Delft, Universiteit Leiden en de Haagse Hogeschool. De missie: laat de economie bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke problemen; waar schaarse ruimte onze kennis en praktijk uitdaagt tot innovatieve oplossingen voor een veilige, gezonde en inclusieve leefomgeving. De samenwerking heeft tot doel bouwstenen te ontwikkelen voor een toekomstperspectief dat richting geeft aan de maatschappelijke en ruimtelijk-economische regionale ontwikkeling; een verbindend verhaal dat de organisaties aanzet tot langdurige samenwerking als basis voor een duurzame kennisecologie en brede welvaart.

Maar hoe zit het kennisecosysteem van de Kennisregio aan Zee eigenlijk precies ruimtelijk in elkaar? En welke ruimtelijke condities zijn aanwezig en moeten verder ontwikkeld worden op de schaal van de regio? En wat betekent dit voor innovatiedistricten in bijv. Delft, Den Haag, Leiden en Zoetermeer? Hoe zit het met de regionale samenhang, diversiteit en complementariteit en waar zitten mogelijkheden voor verbetering? Hoe kan het landschap dienen als basis voor klimaat-adaptief en natuur-inclusieve ruimtelijke ontwikkeling gerelateerd aan bijvoorbeeld woningbouwopgave? Ondanks dat we hier nog niet alle antwoorden op hebben kunnen we wel een aantal ruimtelijke voorwaarden benoemen die de Kennisregio aan Zee 2070 productiever, sociaal en ecologisch inclusiever en toekomstbestendig maken; en slimme groei op de juiste plekken faciliteren.

Deze publicatie beoogt een aantal ruimtelijke bouwstenen te benoemen en uit te werken in een regionaal ruimtelijk-economisch perspectief. Het natuurlijke landschap en de stedelijke context zijn de basis voor een duurzame kennisecologie en brede welvaart op de lange termijn. Centraal staat een eerste ruimtelijke verkenning, een regionaal ontwerp waarin wonen, mobiliteit, economie, water, natuur en landschap integraal bekeken zijn. Dit lange termijn perspectief maakt het mogelijk middels backcasting terug te redeneren met welke strategische regionale projecten morgen begonnen kan worden. Een aantal verdiepende essays geven inzicht in hoe stad en landschap als condities dienen voor ruimtelijk-economische ontwikkeling van de Zuid-Hollandse kustregio.